شیر یکطرفه یا Check Valve نوعی شیر مکانیکی است که اجازه عبور سیال را فقط در یک جهت میدهد و از برگشت آن به مسیر قبلی جلوگیری میکند. این ویژگی باعث جلوگیری از آسیب به پمپها، خطوط لوله و سایر تجهیزات میشود. در سیستمهای صنعتی، ساختمانی و حتی خانگی، این شیر از اجزای حیاتی محسوب میشود.
مکانیزم این شیرها ساده اما بسیار کاربردی است. بدون نیاز به نیروی انسانی، موتور یا برق، صرفاً با تغییر فشار سیال، باز و بسته میشوند. همین خاصیت خودکار، دلیل نامگذاری آن به «شیر خودکار» است.
در واقع «شیر خودکار» نام دیگری برای شیر یکطرفه است. تفاوت اصلی در این است که وقتی میگوییم شیر خودکار، بر خاصیت اتوماتیک بودن عملکرد تأکید میکنیم. این شیرها برای کارکرد نیازی به کنترل بیرونی ندارند؛ فشار سیال و نیروی فنر یا جاذبه، همه چیز را مدیریت میکند.
عمر طولانی و مقاومت بالا: جنس برنجی باعث میشود در برابر خوردگی و رسوب مقاوم باشد.
کارکرد خودکار بدون نیاز به برق یا اپراتور: مکانیزم داخلی بهصورت خودکار عمل میکند.
بسته شدن سریع: فنر داخلی باعث جلوگیری از برگشت حتی در کسری از ثانیه میشود.
قابل استفاده در آب، هوا، گاز و بسیاری از مواد شیمیایی: سازگار با طیف گستردهای از سیالات.
نصب آسان: با اتصالات رزوهای یا فلنجی بهراحتی در خطوط لوله نصب میشود.
سیستمهای پمپاژ آب: جلوگیری از برگشت آب به پمپ و محافظت از موتور.
سیستمهای گرمایشی و سرمایشی: پیشگیری از گردش معکوس آب گرم یا سرد در مدار.
صنایع نفت و گاز: کنترل جریان مایعات نفتی و گازها در خطوط انتقال.
سیستمهای بادی و کمپرسور: جلوگیری از برگشت هوای فشرده.
کاربردهای خانگی: استفاده در لولهکشی ساختمانها برای جلوگیری از برگشت آب.